Je kunt niet zomaar een blik plateelschilders opentrekken

Onlangs stond ons familiebedrijf in het AD. Aanleiding was het 75-jarig bestaan van Montagne Aardewerkfabriek/Dutchceramics. Maar het gesprek ging ook over een onderwerp dat voor onze toekomst minstens zo belangrijk is: het vinden van goede plateelschilders.

Want, zoals ook uit het gesprek met het AD naar voren kwam: je kunt niet zomaar een blik plateelschilders opentrekken. Het is specialistisch werk waarvoor steeds minder ervaren vakmensen beschikbaar zijn. Wie het vak wil leren, moet vooral veel oefenen en ervaring opdoen in de praktijk.

Daarom leiden we nieuwe plateelschilders zelf op in onze werkplaats in Gouderak. Zo zorgen we er niet alleen voor dat het werk gedaan kan worden, maar ook dat kennis en ervaring worden doorgegeven

Een vakgebied dat steeds kleiner wordt

De aardewerkindustrie in en rond Gouda was ooit aanzienlijk groter. Door de jaren heen is het aantal producenten en daarmee ook het aantal mensen dat dagelijks met het ambacht werkt sterk afgenomen.

Dat merken we onder andere bij het zoeken naar plateelschilders. Dit is geen vak waarvoor eenvoudigweg ervaren mensen beschikbaar zijn. Daarom leiden we nieuwe vakmensen zelf op in onze werkplaats.

Plateelschilderen leer je vooral door het te doen. Eerst oefenen, het penseel leren beheersen en eenvoudige decoraties schilderen. Vanuit die basis kan iemand zich steeds verder ontwikkelen.

Dat vraagt tijd en begeleiding, maar is noodzakelijk als we willen dat deze kennis niet verdwijnt.

Handwerk waar het verschil maakt

Niet ieder stuk aardewerk hoeft volledig met de hand te worden beschilderd. Binnen onze productie werken we met verschillende manieren van decoreren, afhankelijk van het product, de oplage en de gewenste uitstraling.

Voor bijzondere stukken en maatwerk blijft handschilderen echter een belangrijke plaats innemen. Daar gaat het niet alleen om het aanbrengen van een decor, maar ook om de ervaring van de schilder.

Een goed voorbeeld zijn de twaalf replica's die we onlangs maakten van een DAF-jubileumbord uit 1953. Het oorspronkelijke bord moest zo nauwkeurig mogelijk worden benaderd. Alleen al in het schilderwerk van deze serie gingen vele uren zitten. De juiste blauwtinten, verhoudingen en kleine details vroegen veel aandacht.

Juist bij zulke opdrachten wordt duidelijk hoeveel kennis er achter een handgeschilderd keramisch object zit.

Kennis die in de werkplaats blijft

In onze fabriek in Gouderak voeren we vrijwel het volledige productieproces zelf uit. Van het maken van gipsmallen en het gieten van klei tot het bakken, glazuren en decoreren.

Daardoor houden we niet alleen controle over de productie, maar blijft ook de kennis van de verschillende onderdelen van het vak binnen het bedrijf aanwezig. Nieuwe medewerkers kunnen het ambacht leren van mensen die er dagelijks mee werken.

Na 75 jaar is dat misschien wel een van de belangrijkste voorwaarden om als aardewerkfabriek verder te kunnen.

Mallen en gereedschappen kun je bewaren. Maar vakkennis niet. Die blijft alleen bestaan wanneer mensen het vak leren, blijven beoefenen en hun ervaring weer doorgeven.