Biscuit aardewerk maken met gietklei: zo doe je dat.

Wanneer je aan keramiek denkt, zie je al snel iemand voor je die met klei werkt op een draaischijf. Maar bij de productie van plateel werkt dat anders. In plaats van handdraaien gebruiken wij vloeibare klei, ook wel gietklei genoemd. Daarmee kunnen we strakke vormen maken met veel detail, en precies dát is belangrijk voor Delfts en Gouds aardewerk. In deze blog leggen we uit hoe het gietproces werkt en hoe een kwetsbaar kleiwerk uiteindelijk verandert in stevig aardewerk biscuit, klaar voor decoratie.

Vloeibare klei en gipsmallen

Bij het gieten wordt vloeibare klei in een gipsen mal gegoten. Die mal bepaalt straks de vorm van het product. Het gips doet vervolgens iets belangrijks: het is erg poreus en trekt het vocht uit de klei. Daardoor blijft er aan de binnenkant van de mal een laag klei achter. Hoe langer je de klei laat staan, hoe dikker die laag wordt. Dat is bijvoorbeeld handig wanneer je een dikkere rand wilt maken.

We maken onze gipsmallen ook in eigen huis. Wilt u meer weten over waarom zo’n mal zo belangrijk is in het proces? In onze eerdere blog leggen we dat uitgebreid uit: De rol van een gipsmal in de keramiek!

Zo ontstaat de “korst” in de mal

Zodra de juiste dikte is bereikt, gieten we de overtollige klei weer uit de mal. Wat achterblijft is een soort “korst” aan de binnenzijde. Die moet daarna nog een tijdje drogen, zodat het werk stevig genoeg wordt om uit de mal te halen. Dit proces klinkt simpel, maar het is een kwestie van timing. Te vroeg lossen kan vervormen veroorzaken, en te laat betekent dat het stuk lastiger uit de mal komt.

In het kort gebeurt dit tijdens het gieten:

Mallen in één deel of meerdere delen

Niet elke vorm is even makkelijk te lossen. Eenvoudige mallen bestaan soms uit één deel, zoals bij een ronde kom. Maar zodra een vorm complexer wordt, heb je meerdere maldelen nodig om het product zonder schade uit de mal te kunnen halen. In onze werkplaats maken we deze mallen ook zelf, zodat we grip houden op kwaliteit en details.

Bij sommige vormen loopt dat aantal flink op. Onze meest complexe vorm is een tulpvaas die uit maar liefst 16 delen bestaat. Dat laat goed zien hoeveel vakwerk er achter het gietproces zit, nog voordat er ook maar één penseel aan te pas komt.

Afwerken van de “groene klei”

Wanneer het product uit de gipsmal komt, is het nog kwetsbaar. In deze fase noemen we het ook wel “groene klei”. Het heeft al de juiste vorm, maar het is nog niet glad en netjes afgewerkt. Daarom verwijderen we eerst de naden en oneffenheden. Dat doen we met een krasmes en later met een sponsje, zodat het oppervlak mooi strak wordt.

Dit afwerken bestaat meestal uit:

Daarna moet het stuk rustig verder drogen. Pas wanneer het volledig droog is, kan het de oven in.

De eerste stook: van klei naar biscuit

Na een paar dagen drogen is het product klaar voor de eerste stook. Dit gebeurt bij een temperatuur van ongeveer 1020 graden Celsius. Tijdens deze stook verandert de kwetsbare, zachte klei in aardewerk biscuit. Biscuit is stevig, maar nog steeds poreus. Juist die poreusheid is belangrijk, want daardoor kan het later goed gedecoreerd worden voordat het geglazuurd wordt.

Vanaf dit moment begint het werkstuk echt op aardewerk te lijken. De vorm is definitief, het materiaal is sterk genoeg om te hanteren, en het kan door naar de volgende stap in het proces.

Op voorraad, zodat elk decor later mogelijk is

Wij houden biscuit vaak blanco op voorraad. Dat betekent dat het product al helemaal gevormd en gebakken is, maar nog geen decor heeft. Hierdoor kunnen we bij een bestelling snel schakelen en later alsnog elk gewenst decor maken. Dat is handig bij maatwerk, relatiegeschenken of speciale aanvragen.

Naast de ongeveer 300 modellen die in onze webshop staan, hebben we ook nog een veel grotere voorraad. Denk aan honderden extra vormen servies, beeldjes, dieren en tulpvazen. Ook keramisten kunnen bij ons biscuit inkopen om zelf te decoreren, bijvoorbeeld als zij buiten de vaste collectie willen werken.

De reis van het plateel gaat verder

Na het gieten, drogen, afwerken en biscuitstoken is het werk nog niet klaar. Dit is pas het begin. Plateel is namelijk juist bekend om het decoreren en glazuren: het handwerk dat je uiteindelijk terugziet in het eindproduct. De reis van het plateel gaat daarom hierna verder naar de decoratieafdeling, waar het biscuit wordt voorbereid voor het schilderwerk en de uiteindelijke glazuurlaag.