Van idee naar keramiek: wanneer maatwerk begint bij de vorm

From idea to ceramics: when customisation starts with the shape

Een pistool van Delftsblauw aardewerk kom je niet dagelijks tegen. Toch maakten we onlangs zo'n decoratief object in onze fabriek in Gouderak. Het bijzondere aan deze opdracht zat niet alleen in de decoratie, maar vooral in het werk dat eraan voorafging. Omdat er nog geen geschikt keramisch model bestond, moesten we eerst een nieuwe gipsmal maken. Daarmee begon het maatwerk al bij de vorm zelf. 

Maatwerk gaat verder dan een eigen decor

Bij Dutchceramics voorzien we bestaande vazen, borden en andere keramische objecten regelmatig van een eigen decor, naam of bedrijfslogo. Daarvoor kunnen we terugvallen op de honderden modellen uit onze collectie. Bij dit soort gepersonaliseerd aardewerk draait het vooral om de beschildering of bedrukking.

Maar niet iedere opdracht past binnen die bestaande vormen. Soms heeft een opdrachtgever een heel ander object in gedachten. Dan moet eerst worden gekeken hoe het gewenste ontwerp in keramiek gemaakt kan worden. 

Een nieuwe gipsmal ontwikkelen

Voor het maken van een nieuwe keramische vorm is eerst een geschikt model nodig. Op basis daarvan kan een gipsmal worden gemaakt waarmee het object in klei wordt gegoten. Wij ontwikkelen en vervaardigen we deze mallen in onze eigen fabriek.

Op de foto zijn de twee helften van de pistoolmal te zien. Niet alleen de buitenste contouren zijn herkenbaar, maar ook kleinere onderdelen zoals de greep, de trekkerbeugel en de lijnen in het model. Die details moeten straks ook in het gegoten keramiek goed zichtbaar blijven.

Bij het maken van een mal is het belangrijk dat de verschillende delen nauwkeurig op elkaar aansluiten. Het gegoten werk moet er bovendien weer uit kunnen zonder te vervormen of te breken. Vooral bij een model met hoeken, uitsparingen en uitstekende delen vraagt dat om aandacht.

Een vorm kan er op papier eenvoudig uitzien, maar moet ook geschikt zijn om daadwerkelijk in klei te worden gegoten. Welke rol de mal hierin speelt, leggen we uitgebreider uit in onze eerdere blog over de rol van gipsmallen in het plateel.

Van gipsmal naar aardewerk

Wanneer de mal klaar is, kan het gietwerk beginnen. Hiervoor gebruiken we vloeibare klei, ook wel gietklei genoemd. Het gips neemt vocht uit de klei op, waardoor zich aan de binnenzijde van de mal een kleiwand vormt. De overtollige klei wordt vervolgens uitgegoten.

Na het drogen wordt het werk voorzichtig uit de mal gehaald en worden eventuele gietnaden en oneffenheden bijgewerkt. Daarna volgt de eerste stook. Zo ontstaat biscuit: stevig, maar nog poreus aardewerk dat klaar is voor decoratie.

Bij een nieuw model is vooral belangrijk dat de details uit de mal ook na het gieten en bakken goed herkenbaar blijven.

Een ongebruikelijke vorm in Delfts blauw

Op het uiteindelijke keramische pistool zijn traditionele Delftsblauwe bloemmotieven, sierlijke krullen en fijne stippen aangebracht. Ook het bijpassende voetstuk is voorzien van een decoratieve blauwe rand. 

Juist de combinatie van de ongebruikelijke vorm en het traditionele Delftsblauwe decor maakt deze opdracht interessant. Het pistool is geen gebruikelijke vorm binnen het Delftsblauwe aardewerk, terwijl de bloemmotieven er juist sterk mee worden geassocieerd.

De decoratie is aangepast aan de beschikbare ruimte. Op de bredere delen is plaats voor grotere motieven, terwijl fijnere lijnen de smallere delen van het object volgen. Het blauw-witte schilderwerk geeft de herkenbare pistoolvorm zo het karakter van een decoratief keramisch object.

Dezelfde vorm, een ander karakter

Nu de gipsmal bestaat, kan de vorm opnieuw worden gegoten. Een volgend exemplaar hoeft er niet precies hetzelfde uit te zien. Het kan bijvoorbeeld een ander decor krijgen of met een naam worden gepersonaliseerd.

De eerste uitvoering is voorzien van traditionele Delftsblauwe motieven, maar dezelfde vorm kan ook de basis zijn voor een heel andere schilderstijl. Daarmee biedt een nieuw ontwikkelde mal ruimte voor meerdere ontwerpen, zonder dat voor iedere uitvoering opnieuw een keramisch model hoeft te worden gemaakt

Meer berichten

0 reacties

laat een reactie achter